Өзбекстан Сыртқы істер министрлігі «57 әскери тікұшақтың» Ауғанстанға қайтарылғаны туралы ақпаратты жоққа шығарды
Ауғанстандық бұқаралық ақпарат құралдары Өзбекстан билігі Ауғанстанға 2021 жылдың тамызында әкетілген «57 әскери тікұшақты» қайтаруға келіскенін хабарлады. Өзбекстан сыртқы істер министрлігінің баспасөз қызметі бұл ақпаратты «жалған» деп атады.
Өзбекстан Сыртқы істер министрлігінің баспасөз хатшысы Ахрор Бурханов Ауғанстанға 57 әскери тікұшақты қайтаруға келісім берді деген ауған ақпарат құралдарындағы ақпаратты жоққа шығарды.
«Мұндай ақпарат шындыққа жанаспайды. Өзбекстанның ұстанымы өзгеріссіз, таралып жатқан ақпарат жалған ақпарат», — деді ол.
8 қыркүйекте Afghanistan International ақпарат көздеріне сілтеме жасай отырып, «Өзбекстан алдағы күндері 2021 жылы бұрынғы режим құлаған кезде елден шығарылған 57 әскери тікұшағын Ауғанстанға қайтаруы мүмкін» деп хабарлады. Дегенмен, осы уақытқа дейін тек 46 әскери ұшақ пен тікұшақ талқыланған болатын.
11 қыркүйекте The Kabul Times Ауғанстан уақытша үкіметінің ресми өкілі Забихулла Муджахидке сілтеме жасап, Өзбекстан Ауғанстанға 57 әскери тікұшақты қайтаруға келісім бергенін жазды.
«57 әскери тікұшақтың берілуі жақын арада жүзеге асады деп күтілуде және ол Ауғанстанның әуе күштерін қалпына келтіруде, сондай-ақ көршілес екі ел арасындағы байланысты нығайтуда маңызды қадам болады», — деп келтіреді басылым Муджахидтің сөзін.
«Талибан» үкіметінің құрамына кіретін Ауғанстан Сыртқы істер министрі Амир Хан Муттаки Ауғанстан үкіметі құлағаннан кейін 2021 жылы Өзбекстан мен Тәжікстанға жеткізілген әскери тікұшақтарды қайтаруға шақырды, деп хабарлайды Tolonews.
«Біз төрт жыл бұрын саяси оқиғаларға байланысты біздің тікұшақтардың бір бөлігін алып, көрші елдерге берген елдерден гуманитарлық мақсатта пайдалану үшін бұл тікұшақтарды Ауғанстан халқына қайтаруын сұраймыз», — деді Муттақи Кабулда дипломаттар және халықаралық ұйымдар өкілдерімен кездесуде.
Муттақи халықаралық қауымдастықтан Ауғанстанға қарсы санкцияларды жоюды сұрап, қазіргі банктік шектеулерге байланысты шетелде тұратын ауғандықтардың отбасыларына қаржылай көмек жібере алмайтынын атап өтті.
АҚШ пен оның одақтастары Ауғанстандағы 20 жылдық әскери науқан аясында Ауғанстан үкіметіне көптеген ұшақтар мен тікұшақтар берді. 2021 жылдың тамызында тәліптер Кабулды басып алған кезде 585 қарулы ауған әскері бар 22 әскери ұшақ пен 24 тікұшақ (Embraer EMB 314 Super Tucano, UH-60 Black Hawk, MD-530, PC-12 және Mi-17) Өзбекстанның әуе шекарасын заңсыз кесіп өтті. Сол жылдың қыркүйек және қараша айларында ұшқыштар Біріккен Араб Әмірліктеріне, одан кейін Америка Құрама Штаттарына жөнелтілді.
Ауғанстанның уақытша үкіметі бұл ұшақтардың Ауғанстан меншігі екенін бірнеше рет қадап айтты. Өзбекстан билігі ұшақтар мен тікұшақтардың Америка Құрама Штаттары меншігі екенін және оларды қайтаруға болмайтынын мәлімдеді.
2022 жылдың қыркүйегінде Politico Америка Құрама Штаттары үкіметі Ауғанстаннан жеткізілген әскери ұшақтары мен тікұшақтарының бір бөлігін Өзбекстан мен Тәжікстанға «шекаралық қауіпсіздік пен терроризмге қарсы қарым-қатынастарды тереңдету» күш-жігерінің бір бөлігі ретінде беруі мүмкін деп хабарлады.
2024 жылдың тамызында Америка Құрама Штаттарының Ташкенттегі елшісі Джонатан Хеник ұшақ Өзбекстанға тасымалданып жатқанын хабарлады, сондай-ақ «бұл жабдық ешқашан ауғандық болған емес, американдық екенін» еске алды. «Олар (Ауғанстан армиясы – ред.) пайдаланды, бірақ біз әрқашан қожайын болдық», — деді дипломат.
