Қырғызстан мен Түркия тауар айналымын 5 миллиард долларға жеткізуді көздеп отыр

Бішкектегі «Ала-Арча» мемлекеттік резиденциясында сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі қырғыз-түрік үкіметаралық комиссиясының отырысы өтті. Оған Қырғызстан Министрлер кабинетінің төрағасы Адылбек Қасымалиев пен Түркияның вице-президенті қатысты.
Түркия мен Қырғызстан Түркия вице-президенті Джевдет Йылмаз мен Қырғызстан Министрлер Кабинетінің төрағасы Адылбек Қасымалиевтің төрағалығымен өткен Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық комиссияның 12-ші отырысының хаттамасына қол қойды.

Кездесу алдында тараптар Бішкекте шағын және кеңейтілген құрамда келіссөздер жүргізді. Отырыс қорытындысы бойынша 77 тармақтан тұратын іс-шаралар жоспары әзірленді.

Салтанатты шарада хаттамадан басқа екі меморандумға қол қойылды. Біріншісі Қырғызстанның Жер ресурстары, кадастр, геодезия және картография жөніндегі мемлекеттік агенттігі мен Түркияның Қоршаған ортаны қорғау, қала құрылысы және климаттық өзгерістер министрлігі мен Жер кадастры бас басқармасы арасында болды. Екінші меморандумға Қырғызстанның Сауда-өнеркәсіп палатасы мен Түркияның шағын және орта бизнесті дамыту және қолдау басқармасы (KOSGEB) қол қойды.

Рәсімнен кейін сөз сөйлеген Йылмаз 2024 жылы Бішкекте өткен Жоғары стратегиялық ынтымақтастық кеңесінің 6-шы отырысында президенттер Режеп Тайып Ердоған мен Садыр Жапаровтың қысқа мерзімді перспективада 2 миллиард доллар, орта мерзімді перспективада 5 миллиард долларлық тауар айналымын мақсат еткенін атап өтті. Йылмаздың айтуынша, бұл бағыттағы жұмыстар жалғасуда.

Йылмаз екіжақты ынтымақтастықтың жол картасы ретінде қызмет ететін іс-қимыл жоспары аясында тараптар сауда, өнеркәсіп және энергетика, көлік, ауыл шаруашылығы, білім, денсаулық сақтау және мәдениетке дейінгі нақты мақсаттар мен бірлескен жұмыстың жаңа бағыттарын белгілегенін хабарлады.

Нақтырақ айтқанда, Қырғызстанның басым жобалары бойынша әлеуетті инвесторлармен кездесулер, тұрақты энергетика бойынша бірлескен жұмыс, жаңартылатын энергия технологияларын дамыту, пилоттық жобаларды іске қосу жоспарлары бар. Бұл саладағы ынтымақтастық Қырғызстанның энергетикалық қауіпсіздігіне ықпал етіп, Түркияның аймақтық энергетикалық серіктестігін нығайтады.

Сонымен қатар, тараптар тау-кен өнеркәсібі саласында, әсіресе сирек жер элементтері мен стратегиялық пайдалы қазбалар саласындағы ынтымақтастықты дамытуға келісті. Өнеркәсіптік және технологиялық секторларда Қырғызстанда индустриалды парктер құру, Қырғыз IT форумы аясында Қырғыз-түрік IT кездесуін өткізу, ақылды қалалар, цифрлық трансформация және электронды үкімет салаларындағы ынтымақтастық жоспарлары бар. Көлік секторында жоспарларға автомобиль көлігіне рұқсаттарды электронды форматқа ауыстыру, бюрократияны азайту енгізілді.

Йылмаз ауыл, су шаруашылығы, мал шаруашылығы, жемшөп өндірісінде бірлескен кәсіпорындар құру үшін қадамдар жасалатынын атап өтті. Су ресурстары мәселелері бойынша ынтымақтастыққа ерекше назар аударылады — бірлескен топ жұмыс жасайды және осы салада ынтымақтастық туралы меморандум әзірленеді деп жоспарлануда.

Ол органикалық егіншілік пен «жақсы ауыл шаруашылығы тәжірибесі» бойынша тәжірибе алмасу кеңейтілетінін мәлімдеді. Мәдениет және туризм салаларында тараптар туристік алмасуды ынталандыратын жобаларды жандандыруға, сондай-ақ екі елдің мәдени құндылықтары мен тарихи байланыстарын көрсететін бірлескен кино көрсетілімдері мен фестивальдерін өткізуге ниетті.

Йылмаздың айтуынша, энергетика, сауда, көлік, денсаулық сақтау және ауыл шаруашылығы салаларындағы «жеңіс-жеңіс» принципіне негізделген жаңа ынтымақтастық арналары бүкіл аймаққа пайда әкеледі.

Ол Түркияның Қырғызстандағы бесінші ірі шетелдік инвестор екенін, 2 мыңнан астам түрік компаниясы және жалпы инвестициясы шамамен 2 миллиард доллар екенін атап өтті. Түрік мердігерлері Қырғызстанда жалпы құны 1 миллиард долларға жуық 95 жобаны жүзеге асырған.

«Кәсіпкерлеріміз, инвесторларымыз және мердігерлеріміз ортақ гүлденген болашаққа деген нық сеніміміз негізінде елдеріміз арасындағы сауда және экономикалық байланыстарды нығайту үшін бірлесіп жұмыс істеуді жалғастырады» деген Йылмаз бүгін Бішкекте кең ауқымды Түрік-Қырғызстан бизнес форумы өтетінін айтты.

Ол екі ел арасындағы сауда-экономикалық қарым-қатынастар туысқандық рухты сақтай отырып, жақын арада бұдан да жоғары деңгейге көтерілетініне сенім білдірді.

Түркия вице-президенті іс-шаралар жоспары мен қол қойылған меморандумдарды жүзеге асыруда сәттілік тілеп, қырғыз тарапына қонақжайлылығы мен ынтымақтастыққа дайындығы үшін алғыс айтты.

«Дәстүрлі достық және стратегиялық серіктестігіміз белсенді дамып келе жатқанын атап өтуге қуаныштымын. Өткен жылдың 5 қарашасында екі ел президенттерінің келіссөздерінің қорытындысы бойынша Қырғызстан мен Түркия арасындағы ынтымақтастық жан-жақты стратегиялық серіктестік деңгейіне көтерілді. Бүгін бізде қырғыз-түрік күн тәртібіндегі өзекті мәселелер бойынша пікір алмасуға тамаша мүмкіндік туындады», — деді Қырғызстан Министрлер Кабинетінің төрағасы Адылбек Қасымалиев.

Кездесу соңында тараптар стратегиялық әріптестікті одан әрі нығайтуға дайын екендіктерін растады.