Канада Қытаймен стратегиялық серіктестік орнатуда
Бұл Канада көшбасшысының онжылдыққа созылған келіспеушіліктерден, соның ішінде Канаданың 2018 жылы АҚШ-тың өтініші бойынша Huawei компаниясының жоғары лауазымды басшысын тұтқындаудан кейін Қытайға алғашқы сапары.
Канада премьер-министрі Марк Карни Қытай төрағасы Си Цзиньпинмен және Бейжіңде бизнес көшбасшыларымен кездесуінде Қытаймен серіктестікті стратегиялық деп атады. Карнидің айтуынша, бұл қарым-қатынас «соңғы жылдары айтарлықтай қысымға ұшыраған көпжақты жүйенің жұмысын жақсартуға көмектеседі».
«Ауыл шаруашылығы, энергетика және қаржы — біз ең жылдам нәтижелерге қол жеткізе алатын салалар», — деді Канада премьер-министрі. «Біз қол жеткізген ілгерілеу мен серіктестік жаңа әлемдік тәртіп үшін қолайлы жағдайлар жасайды деп санаймын», — деп атап өтті Карни.
Си Цзиньпин жауап ретінде соңғы айларда қарым-қатынастарды «қалпына келтіру және жаңғырту» кезінде екі тараптың қол жеткізген ілгерілеуінің «жігерленгенін» айтты. Си Цзиньпин қазан айында Оңтүстік Кореяда өткен АТЭС саммиті аясында өткен соңғы кездесуін Канада-Қытай қарым-қатынасындағы «бетбұрыс сәт» деп атады.
«Канада мен Қытай арасындағы салауатты, тұрақты қарым-қатынас екі еліміздің мүддесіне және әлемдік бейбітшілік пен тұрақтылыққа сай келеді», — деп қосты Си Цзиньпин.
Бұл Канада көшбасшысының онжылдыққа созылған келіспеушіліктерден, соның ішінде Канаданың 2018 жылы АҚШ-тың өтініші бойынша Huawei компаниясының жоғары лауазымды басшысын тұтқындауы және Канаданың Қытайда жасалған электр көліктеріне 100% тариф енгізуінен кейін Қытайға алғашқы сапары.
Бейжіңдегі келіссөздерден кейін Марк Карни Қытаймен ауыл шаруашылығы өнімдеріне, атап айтқанда рапс тұқымына тарифті 15%-ға дейін төмендетудің орнына Канадаға 49 000 қытайлық электр көлігін 6,9% тарифпен импорттау туралы келісімге келгенін мәлімдеді. 10 ай бұрын Канада үкіметін басқарған Карни Вашингтондағы президент Дональд Трамп әкімшілігімен шиеленістің артуына байланысты АҚШ-тан тыс елдермен байланыс орнатумен қатар Қытаймен қарым-қатынасты жақсартуға тырысуда.
Бейсенбі күні Канада премьер-министрі өз елінің Қытаймен қарым-қатынасында жаңа дәуірге аяқ басып жатқанын мәлімдеді.
Канаданың жағдайы АҚШ президенті Дональд Трамп енгізген импорттық тарифтердің жоғарылауымен ушығып барады. Канада экспортының 75%-дан астамы АҚШ-қа тиесілі, ал Карни алдағы онжылдықта Канаданың басқа елдерге экспортын екі есеге арттыру арқылы бұл тәуелділікті азайту мақсатын қойды.
Карнимен бірге келген Канаданың сыртқы істер министрі Анита Ананд Бейжіңде сөйлеген сөзінде: «Біз алдағы 10 жылда АҚШ-тан басқа елдермен саудамызды екі есеге арттырамыз. Бұл жаһандық экономикалық ортаның күрт өзгергенін және Канада өзінің сауда серіктестерін әртараптандыруы керек екенін мойындайтынымызды білдіреді», — деді.
Канада үкіметі Қытай үкіметімен энергетика, үй жануарларына арналған азық-түлік экспорты, мәдениет және туризм салаларын қоса алғанда, барлығы сегіз өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылғанын жариялады.
Карни Канада мен Қытай ауыл шаруашылығы, ауылшаруашылық азық-түлік, энергетика және қаржы сияқты бірқатар салаларда тез және ұзақ мерзімді табысқа жете алады деген сенімін білдірді, дегенмен бұл жаңа ынтымақтастықтың ерекшеліктері әлі белгісіз.
Айлар бойы Қытайдың мемлекеттік БАҚ-тары Канада үкіметін Америка Құрама Штаттарынан тәуелсіз, оны «стратегиялық автономия» деп атайтын сыртқы саясат жүргізуге шақырып келеді.
Канада географиялық және экономикалық тұрғыдан Америка Құрама Штаттарының ең жақын одақтастарының бірі, бірақ Бейжің АҚШ президенті Дональд Трамптың экономикалық саясаты, ал қазір оның басқа елдерге қарсы әскери әрекеттері бұл ұзақ мерзімді қарым-қатынасты бұзады деп үміттенеді.
Екінші мерзіміне кіріскеннен бері Трамп шиеленісті күшейтіп, Канаданы АҚШ-тың 51-ші штаты ету туралы қатал риторикамен қарым-қатынасты бұлыңғыр етті.
