Гренландияда мыңдаған адам шеруге шықты
Сенбі күні мыңдаған гренландиялықтар астанасы Нуукта АҚШ президенті Дональд Трамптың Арктика аралын басып алуға деген мүддесіне наразылық білдіру үшін шеруге шықты. Олар наразылық белгілерін ұстап, ұлттық туды желбіретіп, АҚШ-тың аралды басып алу қаупінің артуына қарамастан өзін-өзі басқаруды қолдау үшін «Гренландия сатылмайды» деп ұрандады.
Олар Гренландия астанасы Нууктың шағын орталығынан АҚШ консулдығына дейін шеруді аяқтаған кезде Трамптың Гренландияны АҚШ бақылауына қарсылығына байланысты сегіз еуропалық елдің тауарларына 10% тариф енгізетіні жарияланды.
Трамп Дания, Швеция, Норвегия, Франция, Германия, Нидерланды, Финляндия және Ұлыбританиядан келетін барлық тауарларға қосымша 10% тариф салынатынын мәлімдеді. Олар маусым айына дейін 25%-ға дейін көтерілуі мүмкін және «Гренландияны толық және түпкілікті сатып алу туралы келісімге қол жеткізілгенге дейін» күшінде қалады.
Билік бұл демонстрацияны аралдағы ең ірі наразылық акциясы деп атады, оған халықтың төрттен бір бөлігі қатысты.
Басқа қатысушылар Дания бойынша, соның ішінде Копенгагенде және Канаданың солтүстігіндегі инуиттер басқаратын Нунавут аумағының астанасында ынтымақтастық митингілері мен шерулерін өткізді.
Сонымен қатар, Нууктағы полиция қызметкері Том Олсен сенбідегі наразылық акциясы оның бұрын-соңды көрмеген ең үлкен наразылық акциясы болғанын айтты.
АҚШ президенті басып алуды ұлттық қауіпсіздік мақсатында қажет деп жариялап, бұл «Еуропаға ұнаса да, ұнамаса да» болатынын баса айтты.
Гренландиялықтардың Даниядан тәуелсіздік алу үшін күресіне және нәтижесінде өздерінің табиғи ресурстарын басқару мүмкіндігі бар автономиялық мәртебеге ие болуына қарамастан, Америка Құрама Штаттарына қосылу идеясы халықтың көпшілігінің наразылығын тудырды.
Дональд Трамп президенттік қызметіндегі алғашқы мерзімінде минералды ресурстарға бай Арктика жерін бақылау туралы айтқан болатын. Содан бері көптеген жетекші американдық бизнесмендер Гренландияның минералды ресурстарына инвестиция салды.
Атап айтқанда, бір апта бұрын Financial Times газеті Дональд Трамптың аралды бақылауы туралы жаңартылған және сенімдірек мәлімдемелерінен кейін Гренландиямен іскерлік байланысы бар компаниялардың акциялары күрт өскенін хабарлады. Мысалы, Гренландияның ең ірі банкі Grønlandsbanken акциялары 2026 жылдың басынан бергі аптада 34%-ға өсті. Оңтүстік Гренландияда сирек кездесетін металдарды өндіретін американдық Critical Metals компаниясының акциялары сол кезеңде NASDAQ биржасында 103%-ға өсті.
Ақ үй үшін бұл тек бизнес қана емес, сонымен қатар Ресей мен Қытайдың Арктикаға экспансиясын тоқтататын ұлттық қауіпсіздік мәселесі. Ал, Еуропа болса, мұны өз егемендігіне қауіп төндіреді деп санайды.
Бұған дейін The Wall Street Journal басылымы дереккөздерге сілтеме жасай отырып, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубионың Конгресс мүшелеріне Гренландияға басып кіру қаупі жоқ екеніне сендіргенін хабарлаған болатын. Рубионың айтуынша, мақсат — аралды Даниядан сатып алу.
