Болгария президенті отставкаға кететінін мәлімдеді

Бұрынғы президент Румен Радев басқаратын жаңа саяси партияның пайда болуы Болгарияның ішкі істерін ғана емес, сонымен қатар сыртқы саясатын да айтарлықтай өзгертуі мүмкін, дейді сарапшылар оның Украина, еуро және сыбайлас жемқорлыққа қатысты ұстанымын мысалға келтіре отырып.

Болгария президенті отставкаға кететінін мәлімдеді. Румен Радев тоғыз жыл бойы мемлекет басшысы болды.

«Біздің демократиямыз, егер біз оны жемқор шенеуніктердің, бизнесмендердің және экстремистердің қолында қалдырсақ, сақталмайды», — деді президент сейсенбіде және ресми түрде отставкаға кететінін қосты.

Осылайша, сарапшылардың айтуынша, Радев парламенттік жарысқа қатысып, премьер-министр лауазымына үміткер болады деген болжам расталды. Болгария — парламенттік республика; басқару парламентке, Министрлер кеңесіне және премьер-министрге жүктелген.

Румен Радев дағдарысқа ұшыраған елде кезектен тыс парламенттік сайлаудан екі ай бұрын жаңа саяси жобаны бастау ниетін мәлімдеді. «Біз қазірдің өзінде Шенген мен Еуроаймақтың мүшелеріміз. Сұрақтар туындайды: неге бұл мақсаттарға жету тұрақтылық пен қанағаттанушылық әкелмеді? Неліктен болгарлар дауыс беруді тоқтатты? Неліктен олар әділет жүйесіне сүйенбейді және БАҚ-қа сенбейді? Неліктен азаматтар екі рет көшеге шықты? Неліктен еуропалық Болгарияда соншама адам өздерін кедей сезінеді, тіпті одан да көп адам қауіпсіздікті сезінбейді», — деп сұрады Радев. Ол мұны «демократияның сыртқы көрінісі бар, бірақ олигархия механизмдері арқылы жұмыс істейтін» басқарудың «конвейерлік таспа» моделімен байланыстырды.
Президент кезінде Румен Радев жылдар бойы саяси дағдарысқа және партиялардың тұрақты көпшілікті құра алмауына байланысты жеті уақытша үкіметті тағайындауға мәжбүр болды.

Бірнеше апта бұрын ел 1990 жылдардан бергі ең ірі наразылықтармен дүр сілкіндірді, бастапқыда бюджет жобасымен келіспеушіліктен туындады, бірақ кейінірек отставкаға кету талаптарына ұласты.

Бақылаушылар атап өткендей, бұрынғы президент Румен Радев басқаратын жаңа саяси партияның пайда болуы Болгарияның ішкі істерін ғана емес, сонымен қатар сыртқы саясатын да айтарлықтай өзгерте алады.

Украинадағы соғысқа қатысты Радевтің ұстанымы бұрынғы үкіметтердің ұстанымынан күрт ерекшеленеді. Осы себепті сарапшылар мен қарсыластар оны жиі «ресейшіл» деп атайды. Бүгінгі сөзінде Радев бұл мәселеге де тоқталып: «Саяси болашағы үшін кейбір саясаткерлер шекарамыздың маңындағы қауіпті соғыс кезінде болгарлардың бейбіт өмірін қатерге тігуге мәжбүрлеп, тіпті арандатушылықтарға қарамастан біз сақтайтын азаматтық және этникалық бейбітшілікке қол сұғуда»,- деді.

Болгарияның еуроны қабылдауынан бірнеше апта бұрын (2026 жылғы 1 қаңтар) Румен Радев бірыңғай еуропалық валютаны қабылдау туралы референдум өткізуге шақырды, бірақ парламент оны қабылдамады. «Болгарлар мен саяси тап арасындағы соңғы келіспеушілік Ұлттық жиналыс бірыңғай еуропалық валютаны енгізу күні бойынша референдум өткізуден бас тартқаннан кейін болды. Халық өкілдері халыққа таңдау құқығын бермеді», — деді бүгін Радев.

Болгариядағы кезектен тыс парламент сайлауы көктемде өтеді және 2021 жылдан бергі жетінші сайлау болады. Оған дейін вице-президент Ильяна Йотова мемлекет басшысы қызметін атқарады.