Еуропалық Одақ елдері Украинаға ортақ қарыздан 90 миллиард еуро несие береді
Еуропалық Одақ елдері 2026 және 2027 жылдары Украинаның қаржылық және әскери қажеттіліктерін жабу үшін 90 миллиард еуро несие беру туралы келісімге келді. Брюссель Киевті сыртқы көмектің кенеттен қысқаруынан құтқару үшін сәуірдің басында алғашқы төлемді жүзеге асыруды жоспарлап отыр.
Еуроодақ Кеңесінің кезектесіп төрағалық ететін Кипр жаңа нұсқасын ұсынғаннан кейін сәрсенбі күні түстен кейін елшілер құқықтық мәтіндер бойынша келісімге келді.
«Бүгінгі келісім Еуроодақ Украина мен оның халқын қолдауда батыл әрекет етуді жалғастырып жатқанын көрсетеді. Бұл жаңа қаржыландыру Ресей агрессиясына қарсы елдің берік тұрақтылығын қамтамасыз етуге көмектеседі. Сонымен қатар, біз мемлекеттердің егемендігі мен аумақтық тұтастығы халықаралық құқыққа сәйкес толық сақталуы керек деген күшті сигнал жібереміз», — деді Кипрдің қаржы министрі Макис Керавнос.
Брюссель саммитінде саяси тұрғыдан келісілген 90 миллиард еуро несие ортақ қарыз шығару арқылы қаржыландырылады, ал Еуроодақ бюджеті инвесторлар үшін кепілдік ретінде қызмет етеді.
Келісім аясында Венгрия, Словакия және Чехия жыл сайынғы пайыздық төлемдерді қоса алғанда, барлық қаржылық міндеттемелерден толығымен босатылады.
Еурокомиссияның бағалауы бойынша, қалған 24 мүше мемлекет тиісті шығындарды жабу үшін жыл сайын 2 миллиард еуродан 3 миллиард еуроға дейін төлеуге мәжбүр болады.
90 миллиард еуро екі негізгі құрамдас бөлікке бөлінеді: 30 миллиард еуро бюджеттік көмек және 60 миллиард еуро әскери көмек. Соғыс аяқталған жағдайда түзету енгізілуі мүмкін.
Қару-жарақ пен оқ-дәрі сатып алу Еуроодақ елшілерінің келіссөздеріндегі соңғы дау мәселесіне айналды. «Еуропада жасалған» саясатын берік жақтаушы Франция құрлықтан тыс сатып алуларды материалдық себептерге байланысты мүмкіндігінше шектеуді талап етті.
Түптеп келгенде, несие «каскадтық қағидат» деп аталатын қағида бойынша беріледі: қару-жарақ пен оқ-дәрі Украинада, ЕО-да, Исландияда, Лихтенштейнде, Норвегияда және Швейцарияда сатып алынады. Қажетті жабдық қолжетімді болмаса, Киевке әскери операциялар үшін қажеттіні алу үшін АҚШ сияқты басқа нарықтарға жүгінуге рұқсат етіледі.
Ұлыбритания, Жапония, Оңтүстік Корея және Канада сияқты ЕО-мен қауіпсіздік және қорғаныс саласындағы серіктестігі бар елдер де несие шығындарына «әділ және пропорционалды» үлес қосқан жағдайда басымдықты сатып алуға құқылы болады.
90 миллиард еуро біртіндеп, уақыт өте келе және қатаң шарттарға сәйкес бөлінеді. Мысалы, Украинадағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестегі кез келген сәтсіздік көмектің тоқтатылуына әкеледі.
Ресей агрессиялық соғысын тоқтатып, Киевке келтірілген шығынды өтеуге келіскен жағдайда ғана Украинадан 90 миллиард еуро талап етіледі. Мәскеу өтемақы төлеу мүмкіндігінен бас тартқандықтан, Брюссель қарызды біржолата жояды деп күтілуде.
Сәрсенбіде қол қойылған құқықтық құжаттар әлі де Еуропарламенттің мақұлдауын талап етеді, ол процедураны тездетуге уәде берді. Мақсат — Киев ұсынған мерзімге, яғни, сәуірдің басында бірінші төлемді жасау.
