Қытайда Шанхай ынтымақтастық ұйымына мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысы өтеді
Жексенбі, 31 тамызда Қытайдың Тяньцзинь қаласында Шанхай ынтымақтастық ұйымына (ШЫҰ) мүше мемлекеттер басшылары кеңесінің отырысы өтеді. Ол дүйсенбі, 1 қыркүйекке дейін жалғасады. Қытайдың Ресейдегі елшісі Чжан Ханьхуэйдің айтуынша, саммит ШЫҰ құрылғаннан бергі ең ауқымды саммит болмақ.
Отырысқа қатысу үшін Тяньцзиньде 20-дан астам мемлекет басшылары мен 10 халықаралық ұйымның басшылары бас қосады. ШЫҰ-ның барлық мемлекет басшылары қатысатынын растағаны қазірдің өзінде белгілі. Сондай-ақ Түркия, Непал, Вьетнам, Моңғолия, Мальдив және басқа да елдердің басшылары шақырылды.
Қытай Шанхай ынтымақтастық ұйымын қабылдайды және төрағалық етеді. ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің Мемлекет басшылары кеңесінің отырысымен қатар «ШЫҰ плюс» форматындағы отырыс та өтеді. Бұл туралы Қытайдағы Ресей елшісі Игорь Моргулов хабарлады. Кездесуге 30-ға жуық ел мен бірлестіктер қатысады, ол ШЫҰ-ның сыртқы ойыншылармен стратегиялық диалогын тереңдетуге бағытталған. Ұйымның бас хатшысы Нұрлан Ермекбаев саммит қорытындысы бойынша ШЫҰ жаңа бақылаушы елдер мен диалог бойынша серіктестерді қабылдау туралы жариялауы мүмкін екенін айтты.
Саммитке қатысушылардың саны ұйымға мүше мемлекеттердің ынтымақтастықты тереңдету жолындағы ортақ үміттерін көрсетеді және халықаралық қауымдастықтың үлкен назарын аударады.
ТМД елдерінің экономикалық даму жөніндегі іскерлік орталығының бас директорының экономика және өнеркәсіп жөніндегі орынбасары Александр Грифтің айтуынша, кездесу барысында көшбасшылар Қытайдың төрағалығының қорытындысын шығарып, одан әрі дамудың негізгі бағыттарын бекітеді.
— Кездесудің негізгі нәтижесі қол қоюға дайындалған бірлескен құжаттар: Тяньцзинь декларациясы және ШЫҰ-ның 2035 жылға дейінгі даму стратегиясы болмақ. Бұл құжаттар ұйымның ұзақ мерзімді бағыттарын айқындайды және ШЫҰ-ның онжылдықтағы жалпы стратегиясын біріктіреді, деді ол.
Александр Гриф толықтырғандай, мемлекет басшылары ағымдағы бастамалардың барысы мен жаңа бірлескен жобаларды іске қосу мәселелерін талқылай алады. «Бір белдеу, бір жол» бастамасына қосылуға, көлік дәліздерін және логистиканы дамытуға ерекше көңіл бөлуге болады. Талқылауға арналған басқа тақырыптардың қатарында сарапшы цифрлық экономика мен технологиялық тәуелсіздік және ұлттық IT-шешімдерді тарату саласындағы бастамаларды талқылауды ерекше атап өтті.
— Оның ауқымы мен тақырыбы қатысушылардың ұйымды ықпалды ойыншы ретінде біріктіруге деген ұмтылысын көрсетеді. Цифрлық егемендік мемлекеттер мен бизнес үшін практикалық міндет, ал цифрлық салада тәуелсіздікке қол жеткізу оқшаулануды емес, тең құқылы ынтымақтастықты қажет етеді. Бұл идеялар саммитте қазірдің өзінде айқын көрінді — ШЫҰ жаңа «цифрлық тәуелсіздік архитектурасын» қалыптастыруда», — деп түйіндеді Александр Гриф.
Шанхай ынтымақтастық ұйымы — 2001 жылы алты мемлекет: Қытай, Ресей, Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан және Өзбекстан құрған үкіметаралық ұйым. Кейін оларға Үндістан, Пәкістан және Иран толыққанды мүше ретінде, ал 2024 жылы Беларусь ұйымға қосылды.
ШЫҰ-ға тұрақты мүшелерден басқа екі бақылаушы ел – Ауғанстан мен Моңғолия кіреді.
Тағы 14 мемлекет диалог бойынша серіктестер: Армения, Әзірбайжан, Египет, Түркия, Катар, Біріккен Араб Әмірліктері, Сауд Арабиясы, Бахрейн, Кувейт, Мальдив аралдары, Шри-Ланка, Непал, Камбоджа, Мьянма.
ШЫҰ-ның басты мақсаты – сенімді, достық пен тату көршілікті нығайту. Сондай-ақ, аймақтағы қауіпсіздік пен тұрақтылықты нығайту, экономикалық өсуге, мәдени және әлеуметтік дамуға жәрдемдесу, бейбітшілікті сақтау мен нығайтудағы жан-жақты ынтымақтастықты нығайту, жаңа сын-қатерлер мен қауіп-қатерлерге бірлесе қарсы тұру ерекше атап өтілген.
Ұйым терроризмге, экстремизмге және сепаратизмге бірлескен күш-жігер арқылы қарсы тұруды мақсат етеді. Сонымен қатар, күн тәртібінде экономикалық интеграция, сауда мен инвестицияны дамыту мәселелері бар. ШЫҰ – мемлекеттерге аса маңызды халықаралық және өңірлік мәселелер бойынша өз ұстанымдарын үйлестіруге мүмкіндік беретін, көпжақты диалог алаңы.
