Сирияның уақытша президенті Мәскеуге ресми сапармен келді

Сирияның уақытша президенті Ахмед аш-Шараа Ресейдің негізгі шетелдік одақтастарының бірі, Башар Асадты биліктен тайдырған көтерілісшілердің ауқымды шабуылын басқарғаннан кейін, бір жылдан аз уақыт өткен соң, ресми сапармен Мәскеуге келді.

Асад Ресейдің одақтасы болды және Мәскеудің он жыл бұрын оны қолдауға араласуы Сириядағы азаматтық соғыстың толқынын өзгертіп, Асад желтоқсанда тез биліктен кеткенге дейін билікте ұзақ жылдар бойы сақталды.

Енді Кремльде құрметпен қарсы алған аш-Шараа Асадтың өз елінде сот алдында жауап беруі үшін оны экстрадициялауды талап етеді деп күтілуде.

2024 жылдың желтоқсанында билікке келгеннен бері АҚШ пен Батысты қудалап жүрген аш-Шараа Мәскеумен қарым-қатынасқа прагматикалық көзқараспен қарап, Ресейге Сирия жағалауындағы әуе және теңіз базаларын бақылауда ұстауға мүмкіндік берді.
Кездесу алдында Кремль базалардың болашағы Мәскеудің күн тәртібінде екенін мәлімдеді.
Аш-Шараа кездесу басында теледидар арқылы берген қысқаша үндеуінде ресейлік базаларды атамады, бірақ елдер арасындағы «тарихи байланыстарға» тоқталып, оларды дамытудың маңыздылығын атап өтті.

Өз кезегінде Ресей президенті Владимир Путин оны Сириядағы парламенттік сайлауды ұйымдастырғаны үшін жоғары бағалады, Путин оны «үлкен табыс» деп атады.

Украинаға қарсы кең ауқымды соғысқа назар аударған және Сирияда шағын әскери контингентті ғана ұстаған Мәскеу Асадқа көмекке келуге немесе көтерілісшілердің алға жылжуына тойтарыс беруге әрекет жасамады. Алайда Ресей Асад елден қашқан соң оған баспана берді.

Жақында CBS News арнасына берген сұхбатында Ахмед аш-Шараа Сирия билігі Асадтың сотталуын талап ету үшін «барлық заңды құралдарды пайдаланады» деп мәлімдеді.

Дүйсенбі күні журналистер алдында сөйлеген Ресей Сыртқы істер министрі Сергей Лавров Мәскеу Асадқа гуманитарлық негізде баспана бергенін, өйткені «ол және оның отбасы физикалық түрде жойылу қаупі бар» деп айтты.

Лавров Сирияның бұрынғы президенті жуырда уланып емделді деген мәлімдемені жоққа шығарып, оның «бас қаламызда тұруында ешқандай проблема болмағанын және улану болмағанын» айтты.
Ахмед аш-Шарааның Мәскеуге жоғары деңгейдегі сапары Ресей делегацияларының қаңтар және қыркүйек айларында Дамаскіге, ал Сирия Сыртқы істер министрі Асад әл-Шибанидің шілдеде Мәскеуге жасаған сапарларынан кейін болды. Сирияның жаңа үкіметі үшін Ресеймен қарым-қатынасты сақтау соғыстан қираған елді қалпына келтіру үшін маңызды болды және оның сыртқы саясатын әртараптандыруға мүмкіндік берді.

Кремль үшін Сириядағы әскери-теңіз және әуе күштерінің базаларын — Ресейдің Жерорта теңізіндегі әскери қатысуын сақтау — өте маңызды.

CBS арнасына берген сұхбатында аш-Шараа: «Ресейдің Сириямен тығыз және ұзақ қарым-қатынасы бар, ол мемлекеттің негізгі құрылымын, энергия мен азық-түлікті қамтиды, Сирия Ресейдің жеткізіліміне ішінара тәуелді, сондай-ақ кейбір бұрыннан келе жатқан стратегиялық мүдделері бар», деді.

2011 жылдың наурыз айында басталған Сириядағы соғыс 500 мыңға жуық адамның өмірін қиды, соғысқа дейінгі 23 миллиондық халықтың тең жартысын босқынға айналдырды.  Көптеген сириялықтар бастапқыда Асад тақтан тайдырылғаннан кейін тұрақтылыққа үміттенгенімен, наурызда алавит аздығына және шілдеде друз аздығына қарсы шабуылдар жүздеген адамның өмірін қиып, қауіпсіздік мәселесін қайта жандандырды.

«Ресей мен Сирияның екіжақты қарым-қатынасы және ортақ мүдделері бар және біз қол жеткізілген барлық келісімдерді құрметтейміз. Біз Ресеймен қарым-қатынастың сипатын қайта анықтауға тырысамыз», — деді аш-Шараа Кремльдегі келіссөздер басында.

Өз кезегінде Путин Сирия басшысын қазан айының басында өткен парламенттік сайлаумен құттықтады. Ресей президенті Мәскеудің Дамаскпен қарым-қатынастарын жаңартуға дайын екенін атап: «Бұл сіз үшін үлкен жетістік деп ойлаймын, өйткені бұл қоғамды топтастыруға ықпал етеді», — деді.

Естеріңізге салсақ, мамыр айында Ахмед аш-Шараа АҚШ президенті Дональд Трамппен жеке кездесу өткізіп, оның барысында Трамп Сирияның жаңа басшысын мақтап, оны «жас, тартымды жігіт» деп атады.

Екі көшбасшының кездесуі соғыс қылмыстары мен адам құқықтарының бұзылғаны туралы хабарларға байланысты Асад режиміне қысым жасау үшін АҚШ-тың салған санкцияларының жойылуына жол ашты.