Қасым-Жомарт Тоқаев Швейцарияда Бейбітшілік кеңесінің Жарғысына қол қойды
Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев АҚШ Президенті Дональд Трамптың бастамасымен құрылған Бейбітшілік кеңесінің Жарғысына қол қойды.
Қол қою рәсіміне Қазақстан Президентінен басқа 18 елдің басшылары мен өкілдері қатысты.
Давостағы Дүниежүзілік экономикалық форумда (ДЭФ) АҚШ президенті Дональд Трамп Бейбітшілік кеңесінің құрылғанын ресми түрде жариялап, оның бастамасына көбірек елдерді қосылуға шақырды. Бейсенбі, 22 қаңтарда ол сыншылардың айтуынша, Біріккен Ұлттар Ұйымының беделіне нұқсан келтіретін Бейбітшілік кеңесінің құрылтай құжатына қол қойды.
«Жарғы ресми түрде күшіне енді, ал Бейбітшілік кеңесі енді ресми түрде құрылған халықаралық ұйым», — деді Ақ үйдің баспасөз хатшысы Кэролайн Левитт.
Жарғыға қол қоюға АҚШ-ты қоса алғанда, 19 елдің көшбасшылары қатысты, оның ішінде Әзірбайжан, Армения, Қазақстан, Өзбекстан, Пәкістан, Индонезия және Венгрия басшылары болды. Трамптың кеңесіне қосылуға келіскен Александр Лукашенко сияқты бірнеше елдің көшбасшылары қатысқан жоқ.
Алғы сөзінде Трамп жаңа ұйымның БҰҰ-мен ынтымақтасатынын мәлімдеді. Ол сондай-ақ Таяу Шығыстағы және оның бастамасы шешетін әлемдегі маңызды сыртқы саясат мәселелерін тізіп өтті. Негізгі бағыттардың бірі Газа секторындағы қақтығысты шешуге бағытталған күш-жігер болады. Америкалық көшбасшы сонымен қатар Бейбітшілік Кеңесінің жаһандық мәселелерді шешуде БҰҰ-ның орнын басуға тырыспайтынын атап өтті.
Ол ондаған басқа әлемдік көшбасшыларды Бейбітшілік Кеңесіне қосылуға шақырды. «Бұл кеңестің бұрын-соңды құрылған ең маңызды органдардың бірі болуға барлық әлеуеті бар», — деп мәлімдеді өзі құрған ұйымды басқарған Трамп.
1 миллиард доллар үлес қосатын елдер Бейбітшілік Кеңесіне тұрақты мүшелік ала алады, ал басқалары шектеулі мерзімге қызмет етеді. Вашингтонның батыстық одақтастарының аз ғана бөлігі жаңа органға қосылу туралы шақыруды қабылдады, ал Венгрия мұны қабылдаған жалғыз ЕО мүшесі болды. Трамптың шақыруын қабылдаған елдердің қатарында Албания, Аргентина, Беларусь, Египет, Израиль, Марокко, Пәкістан, Катар, Сауд Арабиясы, Түркия, Біріккен Араб Әмірліктері және Вьетнам бар.
Шамамен 35 ел «Бейбітшілік Кеңесіне» қосылуға келісті.
Reuters агенттігінің хабарлауынша, «шамамен 35 ел» «Бейбітшілік Кеңесіне» қосылуға келісті, шақырулар Ресей, Беларусь және Қытайды қоса алғанда, шамамен 60 мемлекеттің басшыларына жіберілді. Агенттіктің хабарлауынша, олардың кейбіреулері Трамппен қарым-қатынастарына нұқсан келтіреді деп қорқып, оның ұсынысынан бас тартуға тартынып отыр, себебі олар Дүниежүзілік экономикалық форум аясында Латын Америкасы, Таяу Шығыс және Еуропадан келген 16 саясаткер мен делегатпен сұхбаттасқан.
«Бірнеше аймақтың шенеуніктері жеке әңгімелерде Трамптың «Бейбітшілік кеңесіне» қосылу таңдаудан гөрі қажеттілік сияқты сезілетінін айтты», — деп атап өтеді басылым. Ресей президенті Владимир Путин мұздатылған ресейлік активтерден «Бейбітшілік кеңесіне» 1 миллиард доллар бөлуге дайын екенін мәлімдеді.
Еуропа «Бейбітшілік кеңесіне» қатысудан бас тартып отыр.
Reuters агенттігінің хабарлауынша, кейбір еуропалық көшбасшылар жарғы жобасына сәйкес, «Бейбітшілік кеңесіндегі» шешім қабылдау өкілеттіктері Дональд Трамптың қолында шоғырланатынына алаңдайды. Трамп төрағалық қызметін өмір бойы сақтай алады, себебі оның отставкаға кетуі тек өзінің өтініші бойынша немесе атқарушы комитеттің бірауыздан дауыс беруі арқылы мүмкін болады. Атқарушы комитеттің құрамына, басқалармен қатар, АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио, АҚШ президентінің күйеу баласы Джаред Кушнер және Ұлыбританияның бұрынғы премьер-министрі Тони Блэр кіреді.
Сонымен қатар, аты-жөні аталмаған еуропалық дипломат агенттікке ЕО елдері «Бейбітшілік кеңесіне» қосылу туралы бір-бірімен кеңесетін болса да, соңғы шешім ұлттық мүдделерге байланысты жеке қабылданатынын түсіндірді. Франция президенті Эммануэль Макрон шақырудан бас тартпақшы, деп хабарлайды Reuters. Германия канцлері Фридрих Мерц 22 қаңтарда Давостағы сөзінде «Бейбітшілік кеңесі» туралы ештеңе айтқан жоқ, бұған дейін Германияның Трамптың бастамасына қатысудан бас тартқанын білдірген болатын. Швеция мен Норвегия да «Бейбітшілік кеңесіне» қосылудан бас тартты.
