Трамп Зеленскиймен және Еуроодақ көшбасшыларымен кездесті

Кездесу барысында Украина басшысы қақтығысты бейбіт жолмен реттеу үшін аумақтық жеңілдіктер жасауға дайындығы туралы сұраққа жауап бере алмады. Сондай-ақ ол Трамппен және Ресей президенті Владимир Путинмен үшжақты келіссөздерге қатысуға дайын екенін айтты.

Трамптың айтуынша, Ресей мен Украина тек атысты тоқтату туралы келісім емес, ұзақ мерзімді бейбітшілік орнатуы керек. Саясаткер ол шешуге көмектескен басқа да жанжалдар алдын ала атысты тоқтатусыз шешілгенін атап өтті.
«Бізде тұрақты бейбітшілік орнайды. <…> Ол бірден келеді деп үміттенемін. Бұл [қақтығыс. — Ред.] ұзаққа созылмайды деп үміттенемін. Менің ойымша, бұл туралы хабарланғанда бүкіл әлем халқы қатты қуанады», — деді ол.
Зеленский Киевтің АҚШ қаруын сатып алу бағдарламалары бар екенін де айтты. Одан кейін НАТО бағдарламасы арқылы қару-жарақ ақысын төлейтін АҚШ пен Еуропаға алғысын білдірді. Трамп өз кезегінде Украина дағдарысы Американың бұрынғы көшбасшысы Джо Байденнің қақтығысы екенін, бұл ешқашан болмауы керек екенін атап өтті.

Сонымен бірге Roll Call басылымы кездесуден кейін Зеленский мен Трамптың бірлескен мәлімдемесі жоспарланбағанын хабарлады. Алайда АҚШ пен Украина президенттері журналистер үшін бірлескен ашық баспасөз мәслихатын өткізді.

Келіссөздердің көпшілікке арналған бөлігі шамамен 25 минутқа созылды. Бұдан кейін кездесу жабық есік жағдайында жалғасты.

Би-би-си келіссөздердің осы бөлігі басталмай тұрып, президенттер отырған Овалды кабинетте Украинаның үлкен картасы көрсетілгенін хабарлады. Онда елдің қызғылт түспен белгіленген шығыс бөлігі қазіргі уақытта Ресейдің бақылауындағы аумақты — шамамен 20% жерді көрсетті. Кейін Зеленский картаны «керемет» деп атап, оны өзімен бірге алып кеткісі келетінін әзілдеді.
Кездесудің жария емес форматы шамамен 30 минутқа созылды. Осыдан кейін президенттер еуропалық көшбасшылармен кездесуге барды.
Кеңейтілген келіссөздер барысында АҚШ басшысы қақтығысты шешу үшін аумақтарды әлеуетті айырбастауды талқылау қажеттігін мәлімдеді. Ол алмасуды талқылағанда майдандағы қазіргі байланыс желісі ескерілетінін қосты. Трамп Зеленский жағдайды шешу үшін Путинмен ортақ тіл таба алатынына сенім білдірді.

«Ондағы [соғыс алаңындағы] жағдай қазір [Украина үшін] өте ауыр. <…> Менің ойымша, президент Путин мен сіз [Зеленский] қандай да бір келісімге келе аласыз», — деп бөлісті ол.

Әңгіме барысында НАТО бас хатшысы Марк Рютте Украинаға қауіпсіздік кепілдігін беруге дайын екенін мәлімдеді. Сонымен қатар, Еуропалық Комиссияның (ЕК) төрағасы Урсула фон дер Ляйен Еуропалық Одақтың НАТО-ның 5-бабына ұқсас қауіпсіздік кепілдіктері бойынша жұмыс істеу жоспарларын жариялады.
Трамп Ресей Федерациясы Киевке мұндай кепілдіктерді беруге қарсы емес екенін атап өтті.

«Ресей Федерациясының президенті Владимир Путин Ресейдің Украинаның қауіпсіздік кепілдігін қабылдайтынымен келісті және бұл біз ескеруіміз керек негізгі сәттердің бірі», — деді ол.

Өз кезегінде Франция президенті Эммануэль Макрон Еуропаның қатысуымен өткен төртжақты кездесуде украиналық қақтығысты тоқтату мәселесін талқылауды ұсынды.

Ақ үй басшысы украиндық қақтығысты келіссөздер арқылы шешудің келешегі «бір-екі аптадан кейін» белгілі болатынын айтты. Ол украиндық реттеуде «тым күрделі» мәселелер жоқ екенін атап өтті. Дегенмен, жанжалдың шешілмеуі де ықтимал. Украинаның НАТО-ға кіру перспективалары туралы айтқан Трамп Ресейдің Киевтің әскери блокқа қосылуын бастапқыда қолдамағанын айтты.
Келіссөздердің трансляциясы кезінде CNN телеарнасы Зеленский сөзінің алғашқы 10 секундында америкалық тарапқа украиналық қақтығысқа көрсеткен көмегі үшін төрт рет алғыс айтқанын есептеді.

Әңгімелесу барысында Трамп Еуроодақ көшбасшылары Зеленский және Рюттемен кездесуден кейін тағы бір «шағын пікірталас» жариялады. Ол одан кейін Вашингтондағы келіссөздерге қатысушылардың үйлеріне қайтатынын айтты.

Бұған дейін Зеленскиймен әңгімелесудің қоғамдық бөлігінде Трамп Ақ үйдегі кездесуден кейін Путинге қоңырау шалуды жоспарлап отырғанын айтқан. Америкалық көшбасшының айтуынша, АҚШ «бәрі жақсы болуы үшін» Ресей және Украинамен жұмысты жалғастырады.
Еуропа лидерлерімен және Зеленскиймен келіссөздер кезінде Трамп Путинге телефон соғу үшін кездесуді тоқтатуға мәжбүр болды. Қоңыраудан кейін Ресей президентінің көмекшісі Юрий Ушаков Путин Трамптың қақтығысты еңсерудегі күш-жігерінің маңыздылығын атап өткенін айтты. Ол әлемдік көшбасшылар келіссөздер барысында Мәскеу мен Киев өкілдерінің деңгейін көтеру мүмкіндігін талқылағанын атап өтті.

Әңгіме барысында Путин мен Трамп Ресей мен Украина делегациялары арасындағы тікелей келіссөздерді қолдайтындықтарын білдірді. Сонымен қатар, олар ағымдағы мәселелер бойынша, соның ішінде қақтығысты реттеу бойынша тығыз байланыстарды жалғастыруға келісті. Ақ үйдегі келіссөздер аясында Федерация Кеңесінің Халықаралық істер жөніндегі комитетінің басшысы Григорий Карасин Ресей мен АҚШ президенттерінің Аляскадағы кездесуінің атмосферасын нақты нәтижелер түрінде жалғастыру керектігін айтты.

Америкалық саясаттанушы Малек Дудаков америкалық көшбасшының Украинаны Ресей президенті жариялаған реттеу шарттарына көндіру үшін қажетті рычаг бар екенін атап өтті. Сарапшының пікірінше, Трамптың Украинаға қысым көрсету мүмкіндігі бар: ел әлі де АҚШ-тың белгілі бір әскери транштарына тәуелді, ал американдықтар мұның біраз бөлігіне, мысалы, барлау ақпараттарымен алмасуға тосқауыл қоя алады.
Америкалық көшбасшыға Еуропалық Одақты өз жағына көндіру әлдеқайда қиын болады, өйткені ондағы елдердің ұстанымдары айтарлықтай ерекшеленеді, -деді Дудаков.

Ресейлік тікелей инвестиция қорының (RDIF) басшысы Кирилл Дмитриев әлеуметтік желісінде Трамптың Украина басшысымен және Еуроодақ елдерінің басшыларымен кездесуі маңызды дипломатиялық оқиға болды, оның барысында тұрақты бейбітшілікке қол жеткізу талқыланды деп мәлімдеді.
Келіссөздер аяқталмай тұрып-ақ Зеленскийдің Fox News-ке берген сұхбаты болматынын хабарлады. Кейінірек белгілі болғандай, сұхбат сол күні өз елінің делегациясының құрамында АҚШ-тан ұшып бара жатқан Украина басшысының шешімімен болмаған.

Келіссөздерден кейін Украина басшысы қара күзет көліктерінің ұзын кортежімен Ақ үйден шығып кеткені атап өтілді.
Сол күні АҚШ президенті өзінің Truth Social әлеуметтік желісінде Путин мен Зеленскийдің кездесуі өтетін орынды іздеуге кіріскенін хабарлады. Ол сондай-ақ АҚШ вице-президенті Дж.Д.Вэнс, Мемлекеттік хатшы Марко Рубио және АҚШ көшбасшысының арнайы өкілі Стивен Виткоффтың Ресей және Украинамен әрекеттерін үйлестіріп жатқанын айтты.
Axios журналисі Барак Равид дереккөздерге сілтеме жасай отырып, америкалық көшбасшының тамыз айының соңына дейін Ресей Федерациясы мен Украина президенттерінің кездесуін өткізуге үмітті екенін хабарлады.

Макрон сондай-ақ Ресей мен Украина арасындағы келіссөздер өтетін жер жақын арада таңдалатыны туралы пікірін білдірді. «Алдымен Зеленский мен Путин арасында жақын сағаттарда анықталатын жерде екіжақты байланыс орнату әрекеті жасалатыны туралы шешім қабылданды», — деді ол.

Украина басшысы сонымен бірге Киев бітімгершілік үдерісі бойынша бұдан әрі келіссөздер жүргізудің шарты ретінде атысты тоқтатуды талап етпейтінін айтты. Ол қауіпсіздік кепілдігі 10 күн ішінде пысықталатынын айтты.