АҚШ апелляциялық соты Трамптың жаһандық тарифтерін конституцияға қайшы деп тапты

Жұма күні, 29 тамызда АҚШ-тың федералды апелляциялық соты президент Дональд Трамптың «Төтенше өкілеттіктер туралы» заңға сәйкес өз өкілеттіктерін шектен асырды деп тауып, жаппай тарифтер енгізуге заңды құқығы жоқ деп шешті.

Бірақ АҚШ-тың Федералдық апелляциялық сотының шешімі оларды қазан айының ортасына дейін қалдырды, бұл әкімшілікке Жоғарғы Сотқа шағымдануға уақыт береді.

Соттың шешіміне реакция білдірген Трамп дәл осылай жасауға уәде берді. «Егер бұл шешім тоқтатылмаса, Америка Құрама Штаттарын құртады», — деп жазды ол өзінің Truth әлеуметтік желідегі парақшасында.

Бұл шешім Трамптың АҚШ-тың ондаған жылдар бойы жүргізген сауда саясатын жалғыз өзі қайта жазу амбициясын қиындатады. Трамптың тарифтері және оны енгізген ретсіз тәсілі әлемдік нарықтарды дүр сілкіндірді, АҚШ-тың сауда серіктестері мен одақтастарын алшақтатты және бағалардың өсуі мен экономикалық өсудің баяулауына қатысты алаңдаушылық туғызды.
Шешім Трамптың сәуірде АҚШ-тың барлық дерлік сауда серіктестеріне салған тарифтерін, сондай-ақ Қытай, Мексика және Канадаға бұрын енгізген тарифтерді қамтиды.

2 сәуірде Трамп АҚШ сауда тапшылығы бар елдерге 50%-ға дейінгі жауап тарифтерін және барлығына дерлік 10% негізгі тарифтерді енгізді.

Кейінірек АҚШ басшысы елдерге АҚШ-пен сауда келісімдерін келіссөздер жүргізуге және американдық экспортқа кедергілерді азайтуға уақыт беру үшін өзара тарифтерді 90 күнге тоқтатты. Ұлыбритания, Жапония және Еуропалық Одақ — және одан да үлкен тарифтерді болдырмау үшін Трамппен келісімдерге келді. Төтенше өкілеттіктер Конгресстің мақұлдауынсыз әрекет етеді деп мәлімдей отырып, Трамп 1977 жылғы Халықаралық төтенше экономикалық күштер туралы заңға сәйкес салықтарды ақтап, Америка Құрама Штаттарының ұзақ мерзімді сауда тапшылығын «ұлттық төтенше жағдай» деп жариялады.

Ақпан айында ол АҚШ шекаралары арқылы иммигранттар мен есірткілердің заңсыз ағыны төтенше жағдай болып табылады және үш ел оны тоқтату үшін көбірек әрекет етуі керек деп, Канада, Мексика және Қытайға тарифтер енгізу үшін заңды қолданды.

АҚШ Конституциясы Конгреске салықтарды, соның ішінде тарифтерді енгізу құқығын береді. Бірақ заң шығарушылар бірте-бірте президенттерге сауда алымдары бойынша көбірек өкілеттік алуға мүмкіндік берді, ал Трамп бұл артықшылықты пайдаланды.
Жұма күні федералды апелляциялық сот өз шешімінде «Конгресс президентке тарифтер енгізуге шексіз өкілеттік беруді көздегені екіталай» деп жазды.

Судьялар төтенше шараларға рұқсат беретін 1977 жылғы заң «Жоғарғы Сот шешімдеріне сәйкес заң шығарушы биліктің конституциялық емес өкілдігін құрамайды» деген қорытындыға келді, бұл заң шығарушы органға президентке кейбір тарифтер енгізу құқығын беруге мүмкіндік берді.

Дегенмен, Трамп әкімшілігі басқа заң бойынша, 1962 жылғы Сауданы кеңейту туралы заңның 232-бөлімі бойынша, шетелдік болат, алюминий және автомобильдерге салынатын тарифтер сияқты тарифтер енгізе алады.