Душанбеде ТМД Экономикалық кеңесінің отырысы өтті

5 қыркүйекте Тәжікстан Республикасының Душанбе қаласында ТМД Экономикалық кеңесінің 107-ші отырысы өтті, оның барысында ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің экономикалық ынтымақтастығының кең ауқымды мәселелері қаралды.

Отырысты Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы Экономикалық кеңесінің төрағасы, Тәжікстан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Хоким Холикзода ашып, жүргізіп отырды.

Іс-шараға ТМД Экономикалық кеңесінің мүшесі, Әзірбайжан Республикасы Премьер-министрінің бірінші орынбасары Ягуб Эйюбов, ТМД Экономикалық кеңесінің мүшесі, Беларусь Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары Наталья Петкевич, ТМД Экономикалық кеңесінің мүшесі, Қырғыз Республикасы Министрлер Кабинетінің Төрағасының бірінші орынбасары, Қырғыз Республикасы Министрлер Кабинетінің Төрағасының бірінші орынбасары Данияр Амангельдиев. Өзбекстан Республикасының Премьер-Министрі – Экономика және қаржы министрі Джамшид Кучкаров, Ресей Федерациясы Экономикалық даму министрінің орынбасары Владимир Ильичев, Армения Республикасының ТМД жарғылық және өзге де органдары жанындағы Тұрақты Өкілі, Армения Республикасының Беларусь Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Размик Хумарян, Қазақстан Республикасының Экономикалық мәселелер жөніндегі комиссия жанындағы Өкілетті өкілі Бекетжан Жұмаханов, Түркіменстанның Тәжікстан Республикасындағы Төтенше және Өкілетті Елшісі Аймырат Гочмырадов, ТМД Бас хатшысы Сергей Лебедев қатысты.

Отырыстың күн тәртібіне 27 мәселе енгізіліп, 29 қыркүйекте Минскіде өтетін Үкімет басшылары кеңесінің қарауына 17 құжат ұсынылмақ.

Экономикалық кеңес мүшелері ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің қолданылған арнайы қорғау, демпингке қарсы және өтемақы шаралары туралы, уақытша тыйым салулар, лицензияланған және квоталық тауарлар туралы, басқа тараптардың өзара сауданы дамыту немесе шектеулерді дамытудың нәтижелері ретінде қолдануы туралы мәліметтер негізінде қалыптасқан ТМД-ға қатысушы мемлекеттер арасындағы өзара саудадағы кедергілер және оларды жою бойынша ұсынымдар туралы ақпаратты және ТМД-ға қатысушы мемлекеттер арасындағы өзара саудадағы кедергілер бойынша келіп түсетін шағымдарды талдау бойынша жоғары деңгейдегі жұмыс тобының отырыстары нәтижесін қарастырды.

Отырыс барысында Тәжікстан Республикасы Көлік министрінің бірінші орынбасары Фаррух Нематзода жиналғандарға Тәжікстан Республикасының ТМД-ға төрағалық ету тұжырымдамасының мақсаттарын іске асыру шеңберінде Тәжікстан Республикасы дайындаған ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің негізгі мультимодальды көлік дәліздерін цифрландыру Стратегиясының жобасын таныстырды. Құжат логистиканың тиімділігін арттыруға, шығындарды азайтуға және Достастық мемлекеттері арасындағы сауда-экономикалық байланысты дамытуға бағытталған.

Экономикалық кеңес мүшелері ТМД-ға мүше мемлекеттердің ақпараттық қоғамды және цифрлық экономиканы дамытудағы 2035 жылға дейінгі ынтымақтастығы стратегиясының жобасын және оны жүзеге асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарын мақұлдады. Стратегияны Өңірлік Достастық Атқару комитетінің байланыс саласындағы бас директоры Алексей Бородин таныстырды. Құжат ақпараттық қоғам мен цифрлық экономиканы қалыптастыру мәселелері бойынша ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің келісілген тәсілдерінің жиынтығын білдіреді және мемлекеттердің осы саладағы ынтымақтастығының мақсаттарын, міндеттерін және негізгі бағыттарын айқындайды.

Отырыста сондай-ақ ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің экономикалық өзара іс-қимылы саласындағы негізгі құжат болып табылатын Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының 2030 жылға дейінгі кезеңге арналған экономикалық даму стратегиясының екінші кезеңін (2026-2030) іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарының жобасы мақұлданды. Ол осы Стратегияны іске асырудың бірінші кезеңін (2021-2025 жж.) іске асыру жөніндегі іс-шаралар жоспарымен сабақтастықты сақтайды және экономика мен мемлекетаралық сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамытуға, жаңа кооперациялар мен инфрақұрылымдық жобаларды дамытуға, экономиканы цифрландыруды дамытуға, ғылыми-техникалық әлеуетті іске асыруға, энергетиканы дамытуға, соның ішінде энергетикалық, сондай-ақ атомдық-технологиялық жүйелерді құруға бағытталған.

Сонымен қатар, Экономикалық кеңес Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының 2026-2035 жылдарға арналған ғылыми-техникалық даму стратегиясының жобасын мақұлдады. Стратегия ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің ғылыми-техникалық даму саласындағы ынтымақтастығының мақсаттарын, негізгі міндеттерін, қағидаттары мен басымдықтарын айқындайды, ғылыми-техникалық егемендікті нығайту мақсатында оны іске асырудың нысандарын, тетіктерін және күтілетін нәтижелерін белгілейді.

Сонымен бірге, Экономикалық кеңес мүшелері Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығында 2026 жылы Денсаулық жылын дайындау және өткізу жөніндегі іс-шаралар жоспарының жобасын мақұлдады, оның негізгі мақсаттары азаматтардың денсаулығын сақтауға, озық тәжірибелер мен ғылыми әзірлемелермен алмасуға, сондай-ақ ТМД елдері арасында да, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымымен де халықаралық ынтымақтастықты дамытуға бағытталған бірлескен шаралар болып табылады.

ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің 2030 жылға дейінгі кезеңге арналған инновациялық ынтымақтастығы мемлекетаралық бағдарламасын (бұдан әрі – Бағдарлама) және оны іске асыру жөніндегі 2021-2025 жылдарға арналған Кешенді іс-шаралар жоспарын іске асыру мәселелеріне көп көңіл бөлінді. Бағдарламаға қатысушы мемлекеттер инновациялық инфрақұрылымды қалыптастыру жұмыстарын жалғастырып жатқаны, жаңа элементтер пайда болып жатқанын атап өтті. Осылайша, инновациялық коммерцияландыру орталықтарының желісі кеңеюде, бағдарламалық қамтамасыз етуді әзірлеу саласында білім беру орталықтары құрылуда, сондай-ақ технологиялар мен инновацияларды қолдау орталықтары, технологиялық платформалар әзірленуде, инновациялық кәсіпкерлікті қолдауға және стартаптарды құруға бағытталған бизнес-инкубаторлар желісі дамып келеді.

Бұған қоса, отырыста келесі жобалар қаралды:

Арнайы гранттық бағдарламалар арқылы іздестіру зерттеулерін қолдауды, консультациялық қолдауды, технологиялық және қаржылық-экономикалық сараптаманы ұйымдастыруды, ғылыми-техникалық, технологиялық және инновациялық ынтымақтастықтың басым бағыттары бойынша аяқталған ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды түгендеуді және т.б. көздейтін Бағдарлама шеңберіндегі құзырет орталықтары туралы ереже;

Бағдарлама шеңберіндегі қосалқы мердігерлік орталықтар туралы ереже. Ережені қабылдау ТМД шеңберінде Бағдарламаға қатысушы мемлекеттердің шағын және орта өнеркәсіп кәсіпорындарын әлемдік экономикалық жүйеге интеграциялау үшін жағдай жасайды, бірлескен перспективалық инновациялық жобаларды іске асыруға ықпал етеді, өндірілетін өнеркәсіп өнімдеріне сервистік қызмет көрсетудің аутсорсингін дамытады;

Бағдарлама шеңберінде біліктілік (үздік) орталықтары туралы ереже мемлекетаралық инновациялық ынтымақтастықты, оның ішінде бірегей материалдық-техникалық, зияткерлік және адами ресурстарды пайдалана отырып, білімнің серпінді салаларында ғылыми зерттеулер мен әзірлемелердің нәтижелерін пайдалану, жаһандық деңгейде жоғары деңгейдегі өнімдер мен технологияларды жасау және іске қосу, белгілі бір салада озық тәжірибені қолдану арқылы дамытуға бағытталған.

Отырыста зияткерлік меншікті құқықтық қорғау жөніндегі мемлекетаралық кеңестің 2021–2024 жылдардағы қызметі туралы есебі қаралды. Талдау көрсеткендей, кеңеске жүктелген міндеттер ойдағыдай жүзеге асып жатыр, ол ТМД-ға мүше мемлекеттердің зияткерлік меншік саласындағы өзара іс-қимылын нығайтуға зор үлес қосып келеді.

Экономикалық кеңестің шешімімен жер қойнауын барлау, пайдалану және қорғау жөніндегі үкіметаралық кеңестің 2021–2024 жылдарға арналған қызметі бекітілді. Кеңеске ТМД-ға мүше мемлекеттердің жер қойнауын барлау, пайдалану және қорғау жөніндегі 2023-2030 жылдарға арналған бірлескен жұмысының ұзақ мерзімді жоспарының іс-шараларын іске асыруға баса назар аудару, геологиялық саланы цифрландырумен, жер асты суларын зерттеумен, пайдаланумен, қорғаумен және мониторингімен байланысты жаңа бағыттарды дамытудағы ынтымақтастықты жалғастыру, ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің геопарктерін құру мәселелері бойынша ынтымақтастығы нақтыланды.

ТМД Экономикалық кеңесінің шешімімен келесі ТМД-ға қатысушы мемлекеттердің базалық ұйымдары мәртебесі берілді:

ересек травматология және ортопедия саласында Ресей Федерациясы Денсаулық сақтау министрлігінің «Н.Н.Приоров атындағы травматология және ортопедия ұлттық медициналық ғылыми орталығы» Федералдық мемлекеттік бюджеттік мекемесі (Мәскеу қаласы);

балалар травматологиясы және ортопедиясы саласында Ресей Федерациясы Денсаулық сақтау министрлігінің «Г.И.Тернер атындағы балалар травматологиясы және ортопедиясы ұлттық медициналық ғылыми-зерттеу орталығы» Федералдық мемлекеттік бюджеттік мекемесіне (Санкт-Петербург қ.).

Сонымен қатар, отырыс барысында қаржылық мәселелердің маңызды блогы, оның ішінде ТМД органдарының 2026 жылға арналған бірыңғай бюджетінің жобасы, ТМД-ға қатысушы мемлекеттердегі жергілікті қақтығыстарға қатысушылардың – соғыс ардагерлерінің және олардың отбасы мүшелерінің өмір сүру сапасын жақсарту мәселелері, сондай-ақ Шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту жөніндегі Консультативтік кеңестің 2024-2028 және т.б. қызметі туралы есебі қаралды.

Экономикалық кеңестің келесі отырысы 2025 жылдың 5 желтоқсанында Мәскеуде өтеді деп жоспарланған.