Қазақстан, Ресей және Қытай арасындағы өзара іс-қимыл

Астанада «Ресей-Қазақстан-Қытай: ортақ міндеттер және ынтымақтастық болашағы» атты халықаралық пікірталас алаңы өтті. Үш елдің сарапшылары, дипломаттары, ғалымдары мен бизнес өкілдері Қазақстанның астанасында бас қосып, аймақтық ынтымақтастық перспективаларын талқылады.

«Біздің мақсатымыз – қазіргі таңда Еуразия кеңістігінде жүріп жатқан өңірлік интеграцияның күрделі және көп қырлы үдерістерін зерттеу. Бір жағында ұлы солтүстік көршісі, екінші жағында ұлы шығыс көршілері бар Қазақстан тиімді ынтымақтастықты құру жолдарын үнемі іздестіруде», — деп атап өтті Өңірлік интеграцияны зерттеу институтының директоры Таисия Мармонтова.

Қазақстандағы Ресей елшілігінің кеңесшісі Павел Копченков өзінің құттықтау сөзінде аймақтық ынтымақтастықтың абсолютті маңыздылығын атап өтіп, Қазақстан мен Қытайды Ресейдің «одақтастары және ең жақын серіктестері» деп атады. Бұл пікірді Қазақстандағы Қытай елшілігінің министр-кеңесшісі Гоу Юнхай да қостап, елдер арасындағы тығыз достықты ерекше атап өтті.

Шарада Жаһандық басқаруды зерттеу институты жанындағы Ресей және Орталық Азияны зерттеу орталығының директоры Цян Сяоюнь сөз сөйлеп, 2024 жылы Қытай және Қазақстан сарапшылары елдің түрлі аймақтарында жүргізген сауалнамасының нәтижелерімен таныстырды.

«Біріншіден, респонденттердің басым бөлігі қытайлық мигранттарға оң немесе бейтарап көзқараста. Бұл Қазақстан мен Қытай арасындағы экономикалық байланысты нығайту әлеуетін көрсетеді.

Екіншіден, респонденттердің көпшілігі Қытай-Қазақстан саяси және экономикалық ынтымақтастығын жоғары бағалайды. Олар Қытаймен қарым-қатынастың маңыздылығын атап өтеді.

Үшіншіден, Қазақстан азаматтарының Қытайға деген қызығушылығы әлі де шектеулі. Респонденттердің шамамен 88,5% бұл елде ешқашан болмаған, бірақ барғысы келетінін білдіреді.

Респонденттердің көпшілігі Қытайдың жетекші әлемдік экономикалық держава және Қазақстанның көршісі екенін біледі. Олардың Қытайдағы негізгі қызығушылықтары Қытай мәдениеті, мысалы, кино және тағамдар, электронды технологиялар, әсіресе Huawei өнімдері», — деді Цян Сяоюнь.

Ресей, Қазақстан және Қытай бірін-бірі толықтырады. Бейжің халықаралық зерттеулер университеті жанындағы Қазақстан орталығының директоры Сун Фан өз сөзінде қазіргі әлем жаһандық басқарудағы көптеген дағдарыстарды бастан кешіріп жатқанын атап өтті.

«Дәстүрлі халықаралық тәртіп қақтығыстардан туындаған жүйелі сілкіністерге тап болды. Өркениеттік басымдық туралы Батыс теориялары бұрыннан теңсіздік пен қарама-қайшылық идеяларын алға тартты. Бір өркениеттің пайдасына құндылықтардың көптігін жоққа шығару әртүрлі мәдени қауымдастықтар арасында консенсусқа жетуді қиындатады. Бұл қате тұжырымдар адамзатты ортақ сананың қалыптасуына септігін тигізді», — деді Сун Фан.

Оның пікірінше, Ресей, Қазақстан және Қытай үйлесімді өмір сүру, өзара толықтыру және өзара тиімді ынтымақтастық әлеуетін көрсетеді. Бұл елдердің өзара әрекеттесуі халықаралық тәртіптің дамуына ықпал етеді.

«Қытайдың қуатты индустриясы мен нарығы, Ресейдің энергетикалық ресурстары мен технологиясы, ал Қазақстанның транзиттік әлеуеті бар. Бұл экономикалық толықтыру ынтымақтастықты тереңдету үшін алғышарттар жасайды. Дегенмен, мұндай өзара әрекеттестіктің тұрақтылығы тек экономикалық факторларды ғана емес, сонымен бірге өркениеттік диалог арқылы тарихи және мәдени айырмашылықтарды еңсеруді де талап етеді. Өркениеттер арасындағы түсіністік пен ортақ құндылықтар экономикалық өзара толықтырушылықты терең синергияға айналдыруға және өзара мүдделермен және тәуекелдерді бөлумен өңірлік өзара іс-қимыл модельдерін құруға мүмкіндік береді,» — деп қосты Сун Фан.