Өзбекстан сенаторлары кітап оқығаны үшін бас бостандығынан айыру мерзімін қысқартуға мүмкіндік беретін заңды мақұлдады

4 қыркүйекте Олий Мажлис Сенаты заңнамаға түзетулерді мақұлдады, оған сәйкес сотталғандар түрмеде кітап оқыған жағдайда бас бостандығынан айыру мерзімін қысқарту туралы өтініш бере алады, деп хабарлады парламенттің жоғарғы палатасының баспасөз қызметі.

Атап айтқанда, Қылмыстық кодекске 74-1-бап енгізілуде. Арнайы тізімнен кітап оқу арқылы түзеу жолына түскен сотталғандардың жаза мерзімін қысқартуға мүмкіндік береді. Бұл тізімді Республикалық Руханият және ағартушылық орталығы бекітеді және ондағы әдебиеттер «дұрыс рухани-адамгершілік құндылықтарды» қалыптастыруға бағытталған», — делінген хабарламада.

Әрбір оқылған кітап үшін мерзім 3 күнге қысқартылуы мүмкін, бірақ жылына 30 күннен аспауы керек. Мұндай шараны сотталғанға қолдануға болатыны туралы шешімді арнайы комиссия қабылдайды, содан кейін колония әкімшілігінің ұсынуы бойынша немесе сотталғанның немесе оның қорғаушысының өтінішхаты бойынша оны сот бекітуі тиіс.

Қорғаныс және қауіпсіздік комитетінің төрағасы Кутбидин Бурханов комиссия құрамына қоғам өкілдері – жергілікті кеңес депутаттары, азаматтардың өзін-өзі басқару органдарының белсенділері, беделді тұлғалар, сондай-ақ түзеу мекемелерінің әкімшілігі кіруі керектігін атап өтті. Оның жұмысын ұйымдастыру және сотталғандарды тексеру тәртібін Министрлер Кабинеті белгілейді.

Бурхановтың айтуынша, өзгерістер жазасын толық өтеуі тиіс сотталғандарға қатысты. Бүгінде 43 мың тұтқынның 13,5 мыңға жуығы бар. Норма өмір бойына бас бостандығынан айырылғандарға қолданылмайды.

Сенатор Абдусаид Кучимов ауыр қылмыс жасаған қылмыскерлердің кітаптың арқасында қалыпты өмірге оралғанына мысалдар көп екенін атап өтті. «Бірқатар шет елдерде сотталғандарды кітаппен арнайы ынталандырып, оларды түзеп, тура жолға қайтару үшін әдебиеттер беріледі», — деді сенатор. Жазасын өтеуге, сотталғандарға қандай кітаптар оқуға ұсынылатынына назар аудару керектігін айтты.

«Қылмыстық-атқару жүйесі мекемелерінде кітаптарды іріктеумен айналысатын адамдар жеткілікті дәрежеде сауатты болуы керек. Бұл мекеме қызметкерлерінің арасында сотталғандармен кітаптың идеясы мен мазмұнын талқылайтын, олардың дүниетанымына қаншалықты пайдалы екенін түсіндіріп, ақыл-кеңесін беріп, көмектесіп, бағыт-бағдар беретін мамандардың болуы маңызды. Осы орайда мынадай сұрақ қойғым келеді: бүгінгі күні түзеу мекемелерінде осындай қызметкерлер бар ма?» — деп сұрады сенатор.

Оған Ішкі істер министрінің орынбасары Бекмурод Абдуллаев жауап берді. Оның айтуынша, ішкі істер органдары жүйесінде мұндай лауазымдарға жоғары педагогикалық, психологиялық немесе заңгерлік білімі және практикалық тәжірибесі бар тұлғалар тағайындалады. Мұндай мамандар қазірдің өзінде сотталғандардың түзелуіне атсалысуда, — деді ол.
«Сотталғандардың кітап оқығанын растайтын емтихандарды өткізуге түзету мекемелерінің қызметкерлері ғана емес, қоғам өкілдері мен депутаттар да тартылады. Сонымен қатар, жоғары, мектепке дейінгі және мектептегі білім беру жүйесінде тәжірибесі бар мамандарды тарту жоспарлануда», — деп толықтырды министрдің орынбасары. Ол сондай-ақ түзеу мекемелерінің кітапханаларында өзбек, орыс, ағылшын тілдеріндегі көркем әдебиет, рухани-ағартушылық және басқа да кітаптардың 214 733 атауы бар екенін атап өтті.

Бұған дейін Өзбекстан Ішкі істер министрінің орынбасары – Ішкі істер министрлігіне қарасты Тергеу департаментінің бастығы Рамазон Ашрапов ақпан айында Заң шығару палатасында аталған заңды қарау барысында шартты түрде мерзімінен бұрын босату немесе жазаны неғұрлым жеңіл жазамен ауыстыру мәселелерін шешу кезінде (КК 7743-баптары негізінде) осы бағдарламадағы адамдар ескерілетінін мәлімдеген болатын.